Pas bij grote onrechtmatigheid is bewijs ontoelaatbaar

23 mei 2022

De bestuursrechter kan bewijsmateriaal dat een bestuursorgaan onrechtmatig heeft verkregen terzijde schuiven. De Raad van State bevestigt dat dit echter pas kan als dat bewijs is verkregen op een manier die sterk indruist tegen wat men mag verwachten van een behoorlijk handelende overheid.

Er zijn diverse zaken geweest waarin de fiscus bewijsmateriaal op onrechtmatige wijze heeft verkregen. Daarbij zijn op grond van dat onrechtmatig verkregen bewijs navordering- en naheffingsaanslagen en boetes opgelegd. De Belastingdienst is trouwens niet het enige bestuursorgaan dat soms op grond van onrechtmatig verkregen bewijs sancties oplegt. Wanneer belanghebbenden merken dat zij een sanctie opgelegd krijgen op grond van onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal, kunnen zij dat aankaarten in een beroepsprocedure. Daarna kan de bestuursrechter gevolgen verbinden aan het gebruik van dat bewijsmateriaal. Zo kan hij besluiten dat hij het onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal buiten beschouwing laat. Toch is dat een stap die de rechter niet zo snel neemt.

In een zaak voor de Raad van State heeft een bedrijf bezwaar gemaakt tegen het gebruik van bewijsmateriaal dat is ontdekt bij een doorzoeking van een spoelkeuken. De ambtenaar die het bewijsmateriaal in een lade onder de oven heeft gevonden, had alleen maar zoekend mogen rondkijken. Hij is niet bevoegd om te doorzoeken. Het bedrijf stelt daarom dat het bewijsmateriaal onder alle omstandigheden ontoelaatbaar is. Maar de Raad van State redeneert dat de bestuursrechter onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal pas moet weigeren als dit materiaal is verkregen op een manier die indruist tegen wat men mag verwachten van een behoorlijk handelende overheid. Dit indruisen moet zelfs zo ver gaan dat het gebruik van het bewijsmateriaal onder alle omstandigheden ontoelaatbaar is.

In de desbetreffende zaak is niet voldaan aan deze voorwaarde. De ambtenaar heeft namelijk een relatief eenvoudige handeling verricht om het bewijsmateriaal te vinden. Daarnaast zijn bij de controle opsporingsambtenaren van diverse instanties aanwezig geweest. Sommigen van deze ambtenaren hadden wel de bevoegdheid om de ruimte te doorzoeken. Onder zulke omstandigheden is het gebruik van het bewijsmateriaal volgens de Raad van State niet onder alle omstandigheden ontoelaatbaar.

Bron: Raad van State 11-05-2022 (ECLI:NL:RVS:2022:1362)

Amsterdam

Mercuriusplein 1
2132 HA Hoofddorp

Postadres
Postbus 74681
1070 BR Amsterdam

020 653 18 12

Amsterdam@pkfwallast.nl

Rotterdam

Schaardijk 372
2909 LA Capelle aan den IJssel

Postadres
Postbus 84030
3009 CA Rotterdam

010 450 40 20

Rotterdam@pkfwallast.nl

Delft

Delftechpark 40
2628 XH Delft

Postadres
Postbus 332
2600 AH Delft

015 261 31 21

Delft@pkfwallast.nl

Woerden

Pompmolenlaan 9
3447 GK Woerden

Postadres
Postbus 533
3440 AM Woerden

0348 416 262

Woerden@pkfwallast.nl

Alphen aan den rijn

Europaplein 10F
2408 GX Alphen aan den Rijn

Postadres
Postbus 533
3440 AM Woerden

0172 748 218

AlphenaandenRijn@pkfwallast.nl

© PKF Wallast is a member of PKF Global, the network of member firms of PKF International Limited, each of which is a separate and independent legal entity and does not accept any responsibility or liability for the actions or inactions of any individual member or correspondent firm(s).  “PKF" and the PKF logo are registered trademarks used by PKF International Limited and member firms of the PKF Global Network. They may not be used by anyone other than a duly licensed member firm of the Network.