HR: omslagstelsel is in strijd met goed koopmansgebruik

6 maart 2024

De Hoge Raad oordeelt dat de overgang van een kapitaaldekkingsstelsel naar een omslagstelsel voor de waardering van pensioenverplichtingen voor een bv met één werknemer in strijd is met goed koopmansgebruik.

De bestuurder van de bv is de enige werknemer van deze bv. Aan de bestuurder is een pensioen toegezegd. Deze pensioenverplichting is eind 2015 gepassiveerd voor een bedrag van € 369.543. Omdat in 2016 een verlies uit 2007 dreigt te verdampen, wenst de bv in 2016 de pensioenverplichting ten gunste van de winst te laten vrijvallen door vanaf 2016 over te stappen van het kapitaaldekkingsstelsel naar een omslagstelsel. Het hof in deze zaak vond de overgang naar een omslagstelsel niet in strijd met goed koopmansgebruik.

Omslagstelsel bij werkgever met één werknemer niet mogelijk
De Hoge Raad ziet echter niet langer ruimte voor het omslagstelsel en casseert de uitspraak van het hof. Het niet passiveren van een pensioenverplichting, en daarmee dus ook de stelselwijziging van de bv, botst met de beginselen van goed koopmansgebruik. Relevant is dat het in dit geval gaat om een werkgever met één werknemer en dus ook om een pensioenregeling voor slechts één werknemer. In zo’n geval komt toepassing van het omslagstelsel dan in feite neer op het hanteren van het kasstelsel. Een omslagstelsel verondersteld voor het kunnen omslaan van pensioenkosten een zeker aantal werknemers van verschillende leeftijden. Maar bij een bv met slechts één werknemer is omslag daarom niet mogelijk.

Omslagstelsel in strijd met goed koopmansgebruik
Het achterwege laten van de passivering van pensioenverplichtingen botst met het realiteitsbeginsel en voorzichtigheidsbeginsel die ten grondslag liggen aan goed koopmansgebruik. Die beginselen brengen mee dat aangegane, juridisch afdwingbare en langlopende betalingsverplichtingen worden gepassiveerd. Toepassing van het omslagstelsel heeft verder tot gevolg dat de met de pensioentoezegging gemoeide lasten tot uitdrukking komen in andere jaren dan die waarop de aangegane verplichtingen betrekking hebben. Dit strijdt met het matchingbeginsel.

Overgangsregeling

Wel biedt de Hoge Raad een overgangsregeling voor bestaande gevallen. Het omslagstelsel is nog wel mogelijk voor pensioenverplichtingen die zijn aangegaan of overgenomen vóór 23 februari 2024 indien daarvoor vanaf het ontstaan of de overname het omslagstelsel is toegepast.

Bron: HR 23-02-2024 (ECLI:NL:HR:2024:265)

Amsterdam

Mercuriusplein 1
2132 HA Hoofddorp

Postadres
Postbus 74681
1070 BR Amsterdam

020 653 18 12

Amsterdam@pkfwallast.nl

Rotterdam

Schaardijk 372
2909 LA Capelle aan den IJssel

Postadres
Postbus 84030
3009 CA Rotterdam

010 450 40 20

Rotterdam@pkfwallast.nl

Delft

Delftechpark 40
2628 XH Delft

Postadres
Postbus 332
2600 AH Delft

015 261 31 21

Delft@pkfwallast.nl

Woerden

Pompmolenlaan 9
3447 GK Woerden

Postadres
Postbus 533
3440 AM Woerden

0348 416 262

Woerden@pkfwallast.nl

Alphen aan den rijn

Europaplein 10F
2408 GX Alphen aan den Rijn

Postadres
Postbus 533
3440 AM Woerden

0172 748 218

AlphenaandenRijn@pkfwallast.nl

Beste bezoeker,

Vanaf heden is PKF Wallast gefuseerd en gaan wij verder onder onze nieuwe naam Newtone. Bezoek onze nieuwe website via newtone.nl
Bezoek website